TAHTEL BAHİR
II. Abdülhamid Han, zamanın en ileri teknolojisine sahip olarak
düşmandan her alanda ilende olmak gayretindeydi. İçteki ve
dıştaki saldırılara rağmen bu alanda asla geri kalmadı. Geleceğin
süper devletlerinin bilim ve teknolojide ileride olan devletler olacağına inancı tamdı.
Bu nedenle kendisi hakkında olup bitenleri, istihbarat teşkilatı
vasıtasıyla öğrendiği gibi, devletin egemenliğini ilgilendiren dünya
haberlerini öğrenmek için de Nazırlarıyla (Bakan) meşeveret
ederdi. Güvendiği Nazırlarından biri de Bahriye Nazırı Bozcaadalı
Hasan Pasa idi. Bahriye Nazırı bir gün ona. gözle görünmeyen müthiş
bir silâhtan bahsetmişti.
Bir İneiliz mühendisi tarafından keşfedilen bu garip gemi. denizaltında
balık gibi yüzen ve düşmana yaklaşarak suyun altından
gönderdiği torpido ile gemileri anı olarak batıran bir "tahtel bahir"
yani ( denizaltı ) i d i .
Evet, 1879 yılında Mr. Garret adında bir İngiliz gemi mühendisi
Liverpol'da denize indirdiği 45 tonluk ilk denizaltı botunun denemelerini
yapıyordu. Ancak bu deneme başarılı olmamıştı.Planda
bazı değişlikler yapılması gerekiyordu. İkincisini, birincisinden az
daha büyük olarak inşa etti ise de, o dalarken ve su altında giderken
arızalar yaptı. Bu bot, mühendis Garret içinde bulunmadığı halde,
yapılan ikinci denemesinde daldı ve bir daha suyun yüzüne çıkmadı.
İçindeki üç uzman bilim uğrunda can verdiler.
Yılmadan denemelerine devam etmek isteyen mühendis Garret,
üçüncü denizaltıyı yapabilmek için artık İngilterede para bulamadı.
Ünlü İsveçli silah fabrikatörü "Nordanfild" imdadına yetişti.
Üçüncü denizaltı 1885 yılında Stokholm'da tezgaha kondu. Boyu
19.5 eni 2.75 metre olan tekneye 100 beygir kuvvetinde bir Compaund
buhar makinesi yerleştirildi.Bu suretle su üstünde 9 mil süratle
hareket edebiliyordu. 35,5 santimlik bir de torpido kovanı vardı. Liverpol'dakilere
kıyasla bu gemi çok daha başarılı oldu ve Yunanistan
hükümetince satın alındı.
Bu garip denizaltı gemisinin, Salamin tersanesinde Yunan denizcileri
tarafından tecrübe edildiğini duyan Abdülhamid han, Bahriye
nazırı Hasan Paşaya emir vererek mühendis Garret'i İstanbul'a
davet ettirdi. İngiliz mühendisi huzura kabul edildi ve Padişahın
iradesiyle iki tahtelbahir yapmayı kabu etti. Bahriye nezaretiyle imzaladığı
anlaşma gereğince Mr. Garet, 30 metre boyunda, 3.66 metre
eninde, 160 tonluk bir tekne yapacaktı. Bu tekne parçalar halinde
İstanbula getirilecek ve Haliç'te Türk işçileri tarafından monte
edilecekti. Mürettebatı bir kaptan, iki makinist ve bir ateşçiden ibaret
olacaktı. İki tanesinin fiatı, denemeleri sonunda, isteğe uygun
teslim edilmek şartile, otuzaltıbin Türk altın lirası idi.
Nihayetinde 1887 yılı ilkbaharında beşer parça halinde İstanbul'a
getirilen tekneler Haliç'teki Valde kızağında, Mr. Garret'in nezareti
altında monte edilerek denize indirildi ve denemeler başlandı.
Birine "Abdülmecid" ötekine de "Abdülhamid" adlan takıldı. Gemilerin
teslim alınması töreni 1887 yılının 20 Haziran günü Haliç'te
yapıldı. "Abdülhamid" bayraklarla donatılarak Divanhane Bahriye
Nezareti önündeki şamandıraya bağlandı. Hükümet ve Bahriye Nezareti
erkanı rıhtımda toplanmışlardı. Halk. Kasımpaşa kıyılarını
bilhassa manzarası güzel olan Hastane Yokuşunu ve oradaki evleri
doldurmuş olarak töreni seyrettiler. Bir arıza yüzünden dalma tecrübeleri
yapılmadı ve gemiler böylece teslim alındı. Küçük lokomobil
kazanı mangal kömürü ile ateşlenen ve makineleri stimle çalışan bu
gemiler pek basit şeylerdi. Adeta birer denizaltı oyuncağı idiler. Havalanma
tertibatı, geminin yerinde dalıp çıkması müddetince beş kişilik
mürettebatına ancak yetişiyordu. Bunanla beraber Abdülhamid
denizaltısı büyük taş havuzda dalıp, beş on metre ileriden çıkma tecrübelerine
devam ediyor.Halil Kaptan da arkadaşlarını geminin idaresine
hazırlıyordu.

[Abdülhamid'in Liderlik Sırları - Mehmet AYDIN]