SON OLARAK Abdülhamid Han'ın bazı az bilinen özelliklerine değinelim.

Marangozluğu

Abdülhamid, kakma ve süsleme işlerindeki maharetinin yanı sıra usta bir marangozdu da. Sarayında özel marangozluk aletleri vardı. Bu mesleğe, sarayda görevli Avusturyalı bir sanatkârın teşvikiyle başlamıştı.
Boş zamanlarında iş tulumunu giyer ve Tophane fabrikası ustalarından Yüzbaşı Mehmed Efendi ile beraber girdiği atölyesinde saatlerce kendini kaybeder, yazıhane, konsol, sehpa, masa vs. yapardı. Kendi elleriyle imal ettiği masalardan birisi, Cevdet Sunay'ın görev süresi dolduğunda (1973) Çankaya Köşkü'nde mevcuttu. Sunay görevini -henüz Fahri Korutürk Cumhurbaşkanı seçilemedigi için- zamanın TBMM Başkanı Tekin Arıburun'a, Abdülhamid'in el yapımı olan masanın başında devretmiştir. (Şimdi hâlâ yerinde midir, bilmiyorum.) Kemal Tahir'in babası da marangozhanenin müdürlerindendi.

Sporculuğu

Sultan II. Abdülhamid gençliginde at binme, yüzme, atıcılık gibi sporlara meraklıydı.

Nişancılığı

Silah kullanmakta pek mahirdi. Nişan alarak ismini yazar, havaya attığı madalyaları kurşunla ortasından delerdi.

Tiyatro ve operaya ilgisi

Yıldız Sarayı'nda yaptırdığı tiyatroda çeşitli oyun ve operaları hususi olarak getirtir ve ailesiyle birlikte seyrederdi. En sevdigi piyeslerden birisi, ünlü Alman şairi Friedrich Schiller'in (ö. 1805) Haydutlar adlı eseriydi. La Traviata, Aida, Karmen, Faust, Maskot en sevdigi operalardandı. Ancak oyunları seyrederken dalıp gitmez, aklına gelen mühim işler için derhal başkâtibini veyahut o sırada tiyatroda bulunan devlet erkânı ve saray ricalini çağırarak gereken emirleri vermekten geri durmazdı.(1) Ni-lekim bir seferinde İtalyan Veliahdı'yla tiyatroda iken, Kral'ın bir suikastte öldürüldüğü haberi telgrafla kendisine bildirilmiş, oyunun sonuna kadar sabretmiş ve çıkarken Veliahda, Krallara mahsus bir hitap şekli olan "Majeste" demek suretiyle haberi ulaştırmak istemişti. Ancak Veliahd yine durumun farkına varmayınca gemiye binerken 101 pare top attırarak Krallığını kutlamıştı.(2)

At merakı

Google'da "Abdul Hamid" diye yazıp grafikler sekmesine bastığınızda karşınıza hiç beklemediğiniz siyah at fotoğraflarının çıktığını görürseniz sakın şaşırmayın. Çünkü bunlar, Osmanlı'yı ilk ziyaret eden ABD Başkanı Grant'e Sultan Abdülhamid'in özel hediyeleridir. Saf kan Arap atlarının ABD'deki en soylu örnekleridir bu bir çift at. Ancak Abdülhamid'in bir de beyaz küheylan merakı vardır. "Ferhan" adlı bu at, Bağdat civarındaki bir aşiretin reisine aittir. Sahibini muharebe meydanından sürükleyerek kaçırmasıyla şöhret bulan bu asil atın namı Yıldız Sarayı'nın duvarlarını aşıp Sultan'ın kulağına kadar ulaşmış ve Abdülhamid de Bağdat'a haber göndererek reisten atın kendisine hediye edilmesini istemiştir. Uzun yıllar İstanbul'un şöhretli atlarından birisi olarak dillerde dolaşıp durmuştur Ferhan'ın adı.(3)

(1) Ziya Şakir, "Yıldız Tiyatrosu", Resimli Tarih Mecmuası, Sayı: 51, Mart 954, s. 2972-2974.
(2) Sermet Muhtar Alus, "Yıldız Sarayında opera ve operetçiler", Tarih Hazinesi, Sayı: 15, Nisan 1952, s. 785-787.
(3) Bkz. "İyi kan, hiçbir zaman aldatmaz", Yıllarboyu Tarih, Sayı: 8, Agustos 1979, s. 69.
III.


Mustafa ARMAĞAN - Abdülhamid'in Kurtlarla Dansı

Ulu Hâkân'ın yapdığı katlanabilir bir sandalyeyi görmüşdüm. Osmanoğullarının Sürgünü belgeselinde bir torunu gösteriyordu. Ne müdhiş bir estetik anlayışıdır bu yâ rabbî...