Abdülhamid Han’ın âbâd ettiği bir yer daha

İstanbul’un müstesna yerlerden birini daha anlatıyor Doğan Pur.

Hindistanlı Şeyh Mehmed Turâbi Baba

Rivâyete göre gemi tersanelerinde çalışanlarından olan ve Kadiriyye tarikatına bağlı bulunan Turâbi Baba’nın asıl adı Mehmed’dir. Aslen Hindistanlıdır. Hayatı hakkında bilgi bulunmamaktadır. 1812 senesinde vefat etmiştir.

Turâbi Baba Tekkesi’nin Şeyh Efendileri

İstanbul Tekkeleri şeyh efendileri hakkında kaynak eser olan “İstanbul Hankahları Meşayıhı” adlı eserde müellif Tabibzade Zâkir Mehmed Şükri Efendi “Kasımpaşa’da Kadiriyye’den Turâbi Tekkesi Şeyhleri” başlığı altında şu şekilde sıralamaktadır.

Kasımpaşa’da Kâdirîyye’den Turâbi Tekkesi Şeyhleri

1. İbtidâ, eş-Şeyh Mehmed Turâbi el-Kadiri el-Hindi. Rıhlet: sene 1227. (1812) Tekkede medfun.
2. eş-Şeyh Ahmed Efendi el-Kadiri, Rıhlet: sene 1248. (1832) Tekkede defn.
3. eş-Şeyh Hoca Şakir Efendi halifesi, eş-Şeyh el-Hac es-Seyyid Halil Efendi el-Kadiri. Fevt: sene fî 29 Zilkade 1269. (1852) Tekkede defn.
4. Vekîl, eş-Şeyh Ali Fevzî el-Kadiri. Fevt: (sene) 1278. (1861)
5. eş-Şeyh el-Hac Hasan Rıza el-Kadiri. Fevt: (sene) 1293 (1876)
6. eş-Şeyh Ali Rıza Efendi ibn Şeyh Hacı Hasan Efendi, hâlâ.

Turâbi Baba Türbesi ve mimarisiTurabi Baba Türbesi

Türbe Beyoğlu’nda, Kasımpaşa semti Camii Kebir Mahallesi Turabi Baba Caddesi üzerinde yer almaktadır. Kuzey Deniz Saha Komutanlığı’nın karşısında bulunmaktadır. Türbe dikdörtgen planlıdır. Türbenin tavanını tutan demirden eski gemi direkleri ilgi çekicidir. Ayrıca tavan kısmında tersaneden çıkan demir raylar kullanılarak başka bir yapıda görülmeyen bir yapı tarzı oluşmuştur. Türbenin Haliç tarafındaki caddeye bakan cephesinde ise ta’lik hat ile Turâbi Baba Türbesi’ni 1883 yılında en son olarak tamir ettiren Sultan II.Abdülhamid Han devri Deniz paşalarından Şükrü Paşa’nın koydurduğu anlaşılmaktadır. Tekkenin tamir kitabesinin günümüz Türkçesi ile okunuşu şöyledir:

Büyük şahların şahı Hazret-i Abdülhamid Han

Ki zatının varlığı dünyaya yüce Allah’ın tam bir lutfudur.

O cihanı yapan öyle bir sultandır ki lutf ettiği

Eserlerle heryer bayındır, yapılı, herkes mutlu ve sevinçlidir.

Türabi dergahı diye bilinen bu yerde Kadiri

Tarikatından pek çok Allah dostu medfundur.

Esasında sel sularının hücumuyla harab olmuştu

Mübarek tekke şimdi Rıdvan bahçesinin köşklerini kıskandırır.

Halen denizcilik bakanı olan Hasan Paşa muhterem

Bir mareşal, himmet sahibi, şanlı padişahdan desturlu bir zatdır.

Zaviyelerde kutsal hu ismi zikredildikçe haşre kadar dinlesin

Cihanın hükümdarı Sultan Abdülhamid Han’dır.

Tam bir Acz ile Şeyda dedim cevher tarihidir

Bu güzel dergahı onaylayan zamanın sultanıdır.

Türbe yanınca yanına bitişik olan dergah yerleri uzun zaman kum ve tuğla deposu olarak, daha sonra geçici olarak bir lokanta olarak kullanılmıştır. Türbede toplam 13 kişi medfundur.

Türbede medfun Baş Mimar Mustafa Ağa

İnebahtı deniz bozgunundan sonra Türk donanmasının ağır gemi kaybı Kasımpaşa’da İstanbul Tersanesi’nde beş altı ay süren kısa bir zamanda telafi edilmiş, mağlubiyetin ertesi senesi Kaptan-ı Derya Kılıç Ali Paşa’nın komutasında yeni Osmanlı Donanması Akdenize açılmış ve Türk Sancağını yine şan ve şerefle denizlerde dalgalanmıştır. Donanmanın ihyâsında en büyük hizmet görenlerin başında ise Tersane Baş Mi’marı Mustafa Ağa gelmektedir. Mustafa Ağa 1599 senesinde vefat edince türbeye defnedilmiştir. Mezar taşında şunlar yazılıdır:

Mi’mar-ı Mustafâ idi bu kârhânenin

Ziba kadırga yapmada gayet olub seri

Mevlâ yoluna itdiği hizmet kabul olub

Daim cihânda meskenin ide Hak refi

Târihini tazarru ile dedi Haşimi

Ukbâda Mustafâ’ya Muhammed ola Şefi

Doğan Pur bir Fatiha niyetine anlattı
Kaynak Dünyabizim.com